قاسم نیکپو
به سال 1296، كودكى در تهران دیده به جهان گشود كه خانوادهى او نام قاسم را بر وى نهادند، این خانواده كه از موسیقى بهرهور بود با اساتید زمان رفت و آمد داشتند از همان زمان كودكى وى را با موسیقى آشنا كرده و الفت دادند.
برادر وى میرزا محمودخان نیكپو كه یكى از شاگردان خوب و با استعداد درویشخان بود قاسم را نزد این استاد فرزانه برد تا از مكتب استاد فیض برد. وى پس از چندى كه نزد درویشخان رفت به سال 1309 در مدرسه موسیقى دولتى كه زیر نظر استاد علىنقى وزیرى اداره مىشد ثبت نام كرد و به تحصیل موسیقى پرداخت. و پس از 9 سال تحصیل در این مدرسه به سال 1318 به استخدام وزارت فرهنگ و به سمت هنرآموز موسیقى درآمد و به شهرستان تنكابن (شهسوار) سابق جهت مأموریت رفت. پس از سهماه كه از مأموریت او در این شهرستان گذشته بود بواسطهى فعالیتها و لیاقتى كه از خود جهت تعلیم و تربیت نوآموزان بروز داده بود، به دریافت مدال علمى و تقدیرنامه نائل آمد.
وى از شانزدهم اردیبهشت 1320 رسماً به سمت هنرآموز كلاسهاى اول، دوم، سوم، متوسطهى هنرستان عالى موسیقى منصوب شد.
قاسم نیكپو، در اوقات فراغت به مطالعه ردیفهاى آواز استادان موسیقى ایرانى نظیر: آقا میرزا عبداللَّه، اسماعیلخان و درویشخان صرف كرد كه حاصل آن مطالعات و زحمات در زمینهى آواز، تهیهى ردیفى از آوازهاى ایرانى است كه براى ویولن تنظیم كرده است. وى در سال 1320 كلاس موسیقى تأسیس كرد كه تا سال 1325 دایر بود و نوازندگان ارزندهاى به موسیقى كشور تحویل داد.
قاسم نیكپو، از 1320 همكارى و نوازندگى را در رادیو آغاز كرد و در همین سال یكى از تكنوازان رادیو بود و در اكثر فعالیتهاى هنرى انجمن موسیقى ملى كه خودش یكى از اعضاى مؤسس آن بود شركت مىكرد و در ردیف اول ویولن مىنواخت او در رادیو یكى از نوازندگان بزرگ و مؤثر اركسترهاى «گلها»، «نكیسا» و رهبر اركسترهاى مختلف رادیو از جمله: «اركستر شمارهى یك»، «شمارهى دو»، «شمارهى سه»، «شمارهى شش» و... بود.
وى ترانههاى بسیارى ساخت كه یكصد و بیست آهنگ آن در دسترس مىباشد كه اولین آن «پریشان» نام داشته كه بدون شعر است و به شیوهى علمى تنظیم شده یعنى داراى هماهنگى است... این قطعه براى اولین مرتبه با اركستر انجمن موسیقى ملى اجرا گردید و آخرین آهنگ او «بازآ» نام دارد كه در دستگاه همایون ساخته شده و شعر آن از شهر آشوب مىباشد. از آثار وى در موسیقى مىتوان از دو كتاب در یك جلد به نام بیست و شش آهنگ چهارمضراب براى ویولن در دستگاههاى مختلف، نام برد.
قاسم نیكپو هنرمندى بود حساس، متواضع و فروتن كه هیچگاه جلوى سردمداران وقت رادیو سر تعظیم فرود نیاورد و در دستهبندىها شركت نكرد و با دغلكاران و نیرنگبازان آن زمان همیشه در ستیز بود. نیكپو كه خود طبعى روان و حساس داشت، اشعار بسیارى سروده بود كه از جمله:
مرا دلدار محزون مىپسندد
چو جام لاله دلخون مىپسندد
خداوندا كرا گویم كه لیلى
مرا یكباره مجنون مىپسندد؟
ز اشك چشم خوبنارم دمادم
بدامن رود جیحون مىپسندد
چو جام كردست در دل مهر رویش
مرا از خویش بیرون مىپسندد
جهانى را ز من بىزار خواهد
مرا بر خویش مفتون مىپسندد
سپاه غصهاش شبها دمادم
بجان من شبیخون مىپسندد
زمانى «نیكپو» دلشاد منشین
تو را دلدار محزون مىپسندد
از زندهیاد قاسم نیكپو، سه فرزند به نامهاى: كمال احمد و فاطمه به یادگار مانده كه فاطمه مشغول تحصیل در هنرستان موسیقى دختران در رشتههاى تار و پیانو مىباشد و احمد با وجود اینكه خیلى جوان است، معلمى خوب و حلیم و بردبار است.
روزنامهى اطلاعات یكشنبه ششم تیرماه 1355 نوشت:
«قاسم نیكپو، هنرمند ارزندهى رادیو، تلویزیون درگذشت. نیكپو كه در طول زندگانى مردى آرام و بىتظاهر بود، مرگش نیز چنان بىسر و صدا و ناگهانى اتفاق افتاد كه تا دیروز عصر در سازمان رادیو و تلویزیون كسى از این حادثه تأثرانگیز خبر نداشت.
«نیكپو» از مدتها پیش كمتر به مجامع و مجالس عمومى رفت و آمد مىكرد و پس از مدتها، دوستان و همكارانش او را در جسن سالانه رادیو و تلویزیون دیدند، ضمناً در همین اواخر، «نیكپو» دو قطعه با پیانو براى رادیو اجرا و ضبط كرده است كه به اعتقاد كارشناسان در شمار آثار ماندنى هنرمندان معاصر جاى دارد قاسم نیكپو سالهاى متمادى با رادیو ایران همكارى داشت و آهنگهاى متعددى براى خوانندگان رادیو و تلویزیون ساخته است. او در عین حال كه ردیفها و گوشههاى موسیقى ایرانى را به خوبى مىشناخت، با زحمت زیاد یك مجموعه كمنظیر از آهنگهاى قدیمى و صفحات كمیاب خوانندگان نسل گذشته را گرد آورده بود. مرگ این هنرمند ارزشمند، عصر چهارشنبه هفته گذشته بر اثر سانحه اتومبیل روى داد.»
باید اضافه نمایم نیكپو یا اكثر نوازندگان و خوانندگان و ترانهسرایان معصار آشنا و دوست بود ولى با رضا محجوبى و مرتضى محجوبى و حسین تهرانى و شهرآشوب و روحانگیز الفت و دوستى صمیمانه زیادى داشت و تصنیفهایى از صدا و ضرب حسین تهرانى كه روى نوار گرفته بود در اختیار داشت.
به هر حال، این نوازندهى هنرمند در تاریخ بیست و هشتم خرداد ماه 1355 شمسى در تهران بر اثر سانحه اتومبیل درگذشت و آرامگاه او در وادىالسلام قم مىباشد، روانش شاد.
(1355 -1296 ش)، موسیقیدان. در تهران به دنیا آمد. وى موسیقى را ابتدا نزد درویش خان فراگرفت و سپس در 1309 ش به مدرسه موسیقى دولتى كه زیر نظر علینقى وزیرى اداره مىشد، رفت و به تكمیل اطلاعات خود پرداخت. در 1318 ش به استخدام وزارت فرهنگ درآمد و در 1320 ش كلاس موسیقى تأسیس كرد و در همین سال همكارى و نوازندگى خود را با رادیو آغاز نمود. او در اكثر فعالیتهاى هنرى انجمن موسیقى ملى كه خودش یكى از اعضاى مؤسس آن بود، شركت داشت. نیكپو ترانههاى بسیارى ساخت كه یكصد و بیست آهنگ آن در دسترس است و اولین آنها «پریشان» نام دارد كه به شیوهى علمى تنظیم شده است. از دیگر آثار وى «بیست و شش آهنگ چهار مضراب براى ویولن»، در دستگاههاى مختلف است. او بر اثر سانحه اتومبیل درگذشت و در آرامگاه وادىالسلام قم دفن شد.[1]
تبلیغات در راسخون
نظرات کاربران
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
